Çalışanlarda Yapay Zeka Kaygı Düzeyinin Yenilikçi İş Davranışına Etkisi: Sivas Cumhuriyet Teknokent Örneği

Yazarlar

  • Ülkü TUTAR SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ

Özet

Bu araştırma, çalışanların yapay zekâya yönelik kaygılarının yenilikçi iş davranışları üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, teknoloji kabulü ve inovasyon literatüründe kaygının yalnızca teknoloji kullanımını değil, aynı zamanda yaratıcılık ve yenilikçi davranışları da nasıl sınırlayabileceğini tartışmaya açmaktadır. Araştırmada Türkçeye geçerlemesi yapılmış ve güvenilirlik katsayıları kabul edilebilir düzeyde olan ölçekler kullanılmıştır. Veri seti Sivas Teknoloji Geliştirme Bölgesi’nde Cumhuriyet Teknokent’te bulunan firma çalışanlarının katılımıyla oluşturulmuştur. Katılımcılara kolayda örnekleme yöntemi ile ulaşılmıştır. Uygulanan anket ile kullanılabilir 184 adet veri elde edilmiştir. Smart PLS4 istatistik programı ile yapay zekâ kaygısının yenilikçi iş davranışı üzerindeki etkisi test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre yapay zekâ kaygısı, yenilikçi iş davranışı üzerinde istatistiksel olarak negatif ve anlamlı bir etkiye sahiptir. Bulgular, çalışanların yapay zekâya dair kaygılarının fikir üretme, paylaşma ve uygulama gibi yenilikçi davranışları azalttığını göstermektedir. Araştırma, yapay zekâ kaygısının yenilikçi iş davranışı üzerinde sınırlı ama anlamlı bir negatif etki yarattığını ortaya koymaktadır. Bu bulgu, yenilikçi iş davranışlarını açıklamak için yapay zekâ kaygısının tek başına yeterli olmadığını, ancak dikkate alınması gereken önemli bir faktör olduğunu göstermektedir.

Referanslar

Akkaya, B., Özkan, A., Özkan, H. (2021). Yapay Zekâ Kaygı (YZK) Ölçeği: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Alanya Akademik Bakış, 5 (2): 1125-1146.

Arf, C. (1959). Makine Düşünebilir mi ve Nasıl Düşünebilir? Atatürk Üniversitesi 1958-1959 Öğretim Yılı Halk Konferansları(1), 91-103.

Balaman, F., Hakkari, F. (2016). Meslek Yüksekokulu 1.Sınıf Öğrencilerinin Bilgisayar Kaygı Düzeyleri İle Bilgisayar Ve İnternete Yönelik Tutumları. Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi. (6): 228–244.

Benbya, H., Davenport, T.H., Pachidi S. (2020). Artificial Intelligence in Organizations: Current State and Future Opportunities. MIS Quarterly Executive. 19 (4): 9-21.

Cascio, W. F., & Montealegre, R. (2016). How technology is changing work and organizations. Annual review of organizational psychology and organizational behavior, 3(1), 349-375.

Çavuş, H., Günbatar, M. S. (2008). Bilgisayar Kaygı Ölçeğinin Türkçeye Uyarlama Çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi. (28):147–163.

Çelik, M., Turunç, Ö., Bilgin, N. (2014). Lider-Üye Etkileşimi ve Kariyer Memnuniyetinin Yenilikçi Davranışa Etkisinde Etiğin Düzenleyici Rolüne Yönelik Deneysel Bir Araştırma. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 11(25): 491-508

Çevik Tekin, İ., Akgemci, T. (2019). Psikolojik Güçlendirmenin Yenilikçi İş Davranışına Etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi. 11 (3): 1674- 1692

Davenport, T. H., Ronanki, R. 2018. Artificial Intelligence for the Real World. Harward Business Review. 108-116.

Erebak, S., Turgut, T. (2020). The Mediator Role Of Robot Anxiety On The Relationship Between Social Anxiety And The Attitude Toward İnteraction With Robots. AI & SOCIETY. Https://Doi.Org/10.1007/S00146-019-00933-8 (Erişim tarihi : 20.01.2022).

Erer, B. (2021). Teknolojinin Karanlık Yüzü: Teknostres. Management and Political Sciences Review, 3(1), 80-90.

Erhan, T., Uzunbacak, H.H., Aydın, E. (2022). From Conventional To Digital Leadership: Exploring Digitalization Of Leadership And İnnovative Work Behavior. Management Research Review. https://www.researchgate.net/publication/357808638 (Erişim tarihi: 18.01.2022).

Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312

Guggemos, J. (2024). To fear or not to fear–Human resource development professionals’ positioning towards artificial intelligence with a focus on augmentation. Computers and Education: Artificial Intelligence, 7, 100260.

De Jong, J.P.J., Den Hartog, D.N. (2010). Measuring İnnovative Work Behavior. Creativity And Innovation Management. 19(1): 23-36.

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning.

Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2022). A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). Sage Publications.

Hornsby, Jeffrey S., Kuratko, Donald F., Zahra, Shaker A., (2002). Middle Managers’ Perception Of The Internal Environment For Corporate Entrepreneurship: Assessing A Measurement Scale. Journal Of Business Venturing. (17): 253–273.

Janssen, O. (2000). Jobdemands, Perceptions Of Effort-Reward Fairness And İnnovative Work Behaviour. Journal Of Occupational And Organizational Psychology. (73): 287–302.

Janssen, O. (2005). The Joint İmpact Of Perceived İnfluence And Supervisor Supportiveness On Employee İnnovative Behaviour. Journal Of Occupational And Organizational Psychology. (78): 573-579.

Kıroğlu, I., Albayrak, R.S.(2017). Yaratıcı Endüstrilerde Yenilikçi İş Davranışı Ölçeğinin Yöneticilere Uygulanması ve Doğrulanması: Reklamcılık Sektörü Örneği. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. (35): 105-116 https://doi.org/10.17498/kdeniz.341183 (Erişim tarihi: 09.12.2021)

Li, J., & Huang, J. S. (2020). Dimensions of artificial intelligence anxiety based on the integrated fear acquisition theory. Technology in Society, 63, 101410.

Lukes, M., Stephen, U. (2017). Measuring employee innovation: A review of existing scales and the development of the ınnovative behavior and ınnovation support ınventories across cultures. International Journal of Entrepreneurial Behaviour & Research. 23(1): 136-158.

Muse, W. V., & Kegerreis, R. J. (1969). Technological innovation and marketing management: implications for corporate policy. Journal of Marketing, 33(4), 3-9.

Özdemir, İ. (2025). Artificial intelligence anxiety among employees: The moderating role of resistance to change in the effect of AI anxiety on innovative behavior. OPUS– Journal of Society Research, 22(5), 1088–1103.

Öztırak, M. (2023). Yapay zekâ kaygısının çalışanların yenilik odaklı davranışlarına etkisine yönelik bir araştırma. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 10(2), 267–286. https://doi.org/10.1294338

Pala, O., Turan, N., (2020). Yenilikçi Davranış Ölçeğinin (YDÖ) Türkiye’ye Uyarlama Çalışması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 20 (3): 65-80

Pirim, H. 2006. Yapay Zekâ. Journal of Yasar University. 1(1): 81-93.

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı & Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi. (2021). Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi 2021–2025. https://cbddo.gov.tr (Erişim tarihi: 02.12.2021).

Scott, S.G., Bruce, R.A. (1994). Determinants Of İnnovativebehavior: A Path Model Of İndividual İnnovation İn The Workplace. Academy of Management Journal. 37(3): 580-607.

Shalu, Verma, N., Dev, K., Bhardwaj, A. B., & Kumar, K. (2026). The Cognitive Cost of AI: How AI Anxiety and Attitudes Influence Decision Fatigue in Daily Technology Use. Annals of Neurosciences, 09727531251359872.

Srivastava, S. C., Chandra, S. & Shirish, A. (2015). Technostress Creators and Job Outcomes: Theorising the Moderating Influence of Personality Traits. Information Systems Journal, 25(4), 355–401.

Şahin, A. (2009). Mersin’de Faaliyet Gösteren Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Yenilik Faaliyetlerinin Ölçülmesi. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 10 (2): 259-271.

Taş, D., Turanlıgil, F. (2020). Sağlık Çalışanlarının Bilgisayar Teknolojisine Karşı Tutumları İle Teknoloji Öz-Yeterliği Düzeylerinin İşgücü Devrine Etkisi: Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Örneği. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 21(2): 1-17.

TBD, Türkiye’de Yapay Zekânın Gelişimi İçin Görüş ve Öneriler, Kavramsal Rapor, Eylül 2020. www.tdb.org.tr (Erişim tarihi: 02.12.2021)

Tong, H., Yu, J., & Shou, M. (2025). Mitigating the effect of AI anxiety on employees’ creativity: A social cognitive perspective. Journal of Digital Management, 1(1), 1–17. https://doi.org/10.1007/s44362-025-00006-5

Turgut, E., Beğenirbaş, M. (2014). İlişkisel Sosyal Sermayenin Yenilikçi Davranışa Etkisinde Örtülü Bilgi Paylaşımı Davranışının Aracılık Rolü. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(1): 146-160.

Turing, A. M. (1936). On computable numbers, with an application to the Entscheidungsproblem. Proceedings of the London Mathematical Society, 2(42), 230–265. https://doi.org/10.1112/plms/s2-42.1.230

Turing, A. M. (1950). Computing machinery and intelligence. Mind, 59(236), 433–460. https://doi.org/10.1093/mind/LIX.236.433

Yıldırım, M., Kaynar, Ö., Arslan, G., & Chirico, F. (2023). Fear of COVID-19, resilience, and future anxiety: Psychometric properties of the Turkish version of the dark future scale. Journal Medicine, 13(4), 597.

Yuan, F., Woodman R. W. (2010). Innovative Behavıor İn Theworkplace: The Role Of Performanceand Image Outcome Expectations. Academy of Management Journal. 53(2): 323-342.

Wang, Y. Y., & Wang, Y. S. (2022). Development and validation of an artificial intelligence anxiety scale: An initial application in predicting motivated learning behavior. Interactive Learning Environments, 30(4), 619-634.

İndir

Yayınlanmış

28.06.2026

Nasıl Atıf Yapılır

TUTAR, Ülkü. (2026). Çalışanlarda Yapay Zeka Kaygı Düzeyinin Yenilikçi İş Davranışına Etkisi: Sivas Cumhuriyet Teknokent Örneği. Örgütsel Davranış Çalışmaları Dergisi, 6(1), 1–22. Geliş tarihi gönderen https://www.obstudies.org/index.php/obs/article/view/60
Received 2026-02-25
Accepted 2026-05-31
Published 2026-06-28